Groene Zoom van Hooglanderveen onder druk
Hooglanderveen: een dorp met een rijke geschiedenis
Hooglanderveen is geen stadswijk. Het is een dorp met een eigen geschiedenis, eigen mensen en een sterk gevoel van saamhorigheid.
En die geschiedenis? Die gaat ver terug. Al rond het jaar 1000 was het gebied in gebruik: nat veen, nauwelijks bewoonbaar, eigendom van de Sint Paulusabdij en gebruikt door de boeren uit Hoogland. Zij verzorgden het land gezamenlijk, lieten hier hun schapen grazen en wonnen turf. Vanaf de dertiende eeuw werd het veen langzaam ontgonnen en geschikt gemaakt voor landbouw en bewoning. Kleine boerderijen en arbeidershuisjes verschenen langs de wegen, zoals de Scheidingsweg, de oude route tussen Amersfoort en Nijkerk. In de zeventiende eeuw verrezen de eerste echte huizen en begon Hooglanderveen te groeien.
Afbeelding 1: St. Josephkerk Hooglanderveen
De ontwikkeling tot echte gemeenschap
Het dorp kreeg pas echt vorm toen in 1863 de spoorlijn Amersfoort – Zwolle werd aangelegd. Met een halte en spoorhuis in 1898 werd Hooglanderveen beter bereikbaar en begon het dorp zich te ontwikkelen tot een echte gemeenschap met eigen voorzieningen.
Een belangrijk moment in de geschiedenis van het dorp kwam in 1918, toen de Sint-Josephkerk aan de Van Tuyllstraat werd geopend. De kerk kwam er dankzij een bijzondere gift van broer en zus Hendrikus en Maria Agatha van Beek, die hun boerderij en land schonken om een parochie mogelijk te maken.
Rond deze kerk ontwikkelde zich het hart van het dorp, inclusief de Coöperatieve Landbouwvereniging “De Eemstroom”, waar boeren uit de wijde omgeving hun spullen kochten en elkaar ontmoetten.
Van zelfstandige gemeente naar dorp in de stad
Op 1 januari 1974 werd Hooglanderveen onderdeel van Amersfoort. In de jaren daarna groeide de stad snel met nieuwbouwwijken zoals Kattenbroek en Nieuwland. Voor veel inwoners voelde dat als een grote verandering: het dorp kwam steeds dichter bij de stad te liggen.
Toen later ook plannen kwamen voor de nieuwe wijk Vathorst, werd duidelijk dat de stad opnieuw sterk zou uitbreiden richting Hooglanderveen. Veel bewoners maakten zich zorgen dat het dorp uiteindelijk volledig zou opgaan in de stad.
Waarom de Groene Zoom werd afgesproken
Rond de eeuwwisseling, bij de ontwikkeling van Vathorst, werden daarom belangrijke afspraken gemaakt. Om te voorkomen dat Hooglanderveen zijn eigen karakter zou verliezen, werd een groene overgangszone rondom het dorp vastgelegd: de Groene Zoom.
Deze groene buffer moest zorgen voor een duidelijke scheiding tussen het historische dorp en de nieuwe woonwijk. Zo bleef er ruimte, rust en een herkenbare overgang tussen dorp en stad. Het was een bewuste keuze om het dorpse karakter van Hooglanderveen te beschermen.
De Groene Zoom onder druk
Vandaag de dag staat de Groene Zoom onder druk. Er waren ineens plannen voor een AZC-locatie op de plek waar nu de hockeyvelden van HC Eemvallei gelegen zijn, precies op de rand van het dorp en de Groene Zoom. Dit gebied was bedoeld als rustige overgang tussen dorp en natuur. Extra bebouwing en druk hier raken direct de leefbaarheid van Hooglanderveen en het groene karakter van de omgeving.
Tijdens de inspreekavond over de mogelijke AZC opvanglocatie gaf burgemeester Lucas Bolsius aan dat de oude afspraken over de Groene Zoom bekend zijn bij het college, maar dat de gemeente vindt dat de omstandigheden in de afgelopen dertig jaar zijn veranderd. Nieuwe ruimtelijke vraagstukken, zoals klimaat en energietransitie, maken volgens hem dat eerdere afspraken over de Groene Zoom opnieuw moeten worden afgewogen.
Kort hierna werd vervolgens bekend gemaakt dat er 4 afzonderlijke voorstellen liggen voor ongeveer 175 nieuwe woningen, verspreid over hofjes, seniorenwoningen en appartementen, die grote delen van de Groene Zoom in beslag zouden nemen. Zelfs de door senioren geliefde jeu de boules banen zouden plaats moeten maken voor extra parkeerplaatsen. Datgene wat nu groen is, dreigt te verdwijnen. Er wordt wel gezegd dat er “groen voor terugkomt”, maar dat klopt niet: wat eenmaal volgebouwd is, wordt nooit meer hetzelfde rustige, groene gebied.
Afbeelding 2: Dorpspoort Hooglanderveen & Groene Zoom
Waarom groen belangrijk is
De Groene Zoom bestaat uit open weilanden, sloten en groene velden die het dorp ruimte geven. Het is niet alleen mooi om te zien, maar het is ook leefgebied voor vogels, insecten en kleine dieren. Ook voor inwoners is dit groen essentieel. Dit maakt het verschil tussen wonen en écht prettig leven. Een wandeling langs de velden, fietsen langs het weiland met de schapen erin, of kinderen die buiten spelen in het Boer Antoon Park bij de geitjes; dát is Hooglanderveen.
Wat hier gebeurt, staat niet op zichzelf. In Schothorst is veel weerstand tegen bouwen in Park Schothorst en in Hoogland-West wordt geprotesteerd tegen windturbines. Bewoners willen open landschap beschermen en dat is precies waar wij voor staan.
Wat vinden Hooglanderveners zelf?
Wat veel bewoners steekt, is dat er niet eens gevraagd is wat zij zelf belangrijk vinden voor hun dorp. Grote plannen voor woningbouw of andere ontwikkelingen in de Groene Zoom werden uitgewerkt en gepresenteerd alsof de plannen al helemaal rond waren.
Juist bij iets dat zo belangrijk is voor het karakter van Hooglanderveen, zou het logisch zijn om eerst het gesprek met inwoners te voeren. Wat vinden Veners zelf belangrijk voor de toekomst van hun dorp? Hoe kijken zij aan tegen bouwen in de groene buffer die ooit juist is afgesproken om het dorp te beschermen?
Voor Amersfoort voor Vrijheid is dat duidelijk: inwoners moeten niet pas achteraf worden geïnformeerd, maar vanaf het begin worden betrokken bij keuzes die hun leefomgeving veranderen.
Amersfoort voor Vrijheid kiest duidelijk
Wij zeggen:
- Geen woningbouw in de Groene Zoom van Hooglanderveen
- Geen windturbines, niet op Isselt en niet in Hoogland-West
- Geen aantasting van waardevolle parken en groengebieden
Tegelijkertijd kijken wij vooruit. Wij investeren in natuur, leefbaarheid en een sterke lokale economie. Boeren krijgen ruimte, lokale voedselinitiatieven, volkstuinen en voedselbossen worden ondersteund.
Meer groen.
Meer lokaal voedsel.
Meer zeggenschap voor bewoners.
Behoud het dorpse karakter
Hooglanderveen is een dorp met een eigen karakter en een rijke geschiedenis. Dat verdwijnt niet in één keer, maar stukje bij beetje als er geen grenzen worden bewaakt.
Wij willen die grenzen wél bewaken. Voor het groen, voor de rust, en voor het dorp waar zoveel mensen zich thuis voelen. Zelf woon ik hier met veel plezier en ben er trots op dat Hooglanderveen nog steeds een écht dorp is.
Geschreven door Larissa den Enting
