De gelote Burgerraad en Diftar: gestuurd naar betalen
De gemeente Amersfoort heeft het plan om ons afvalbeleid compleet overhoop te gooien. De gemeente ziet het liefst dat jij gaat betalen per zak afval wat je weggooit. Dit wordt ‘gedifferentieerde tarieven’ genoemd, Diftar. De gemeente wil inwoners ontmoedigen om veel afval weg te gooien. De gemeente zegt: betalen per zak werkt, want mensen gaan beter scheiden.
In de praktijk bereikt Diftar het tegenovergestelde.
De gelote Burgerraad, een nieuw experiment
Het onderwerp afval en het invoeren van Diftar werd besproken in het nieuwe democratische instrument van Amersfoort, de gelote Burgerraad. Het doel van de Burgerraad is om onafhankelijk advies te geven aan de gemeenteraad over een onderwerp dat leeft in de stad. De stad is door de gemeente opgedeeld in 54 gebieden en in deze gebieden ontvangen 200 mensen een brief om deel te nemen aan de Burgerraad. Mensen melden zich aan en uiteindelijk wordt er uit elke wijk 1 iemand geloot om mee te doen.
Op deze manier krijgt ieder gebied een vertegenwoordiger en komen verschillende meningen samen. Natuurlijk, de meer politiek betrokken inwoners melden zich sneller aan voor dit project, maar je bereikt ook de mensen die misschien niet elke dag kijken op de website van de gemeente (of daar werken). Perfect? Zeker niet, maar wel beter dan slechts één keer in de vier jaar verkiezingen met valse beloftes gevolgd door achterkamertjespolitiek.
Voor de gemeente Amersfoort is de gelote Burgerraad nog een proef. De gemeente heeft besloten om drie van deze burgerraden te organiseren om te kijken of dit werkt. Het eerste onderwerp was afval en specifiek de vraag:
Hoe komen we tot minder afval in Amersfoort? Welke maatregelen – zoals bijvoorbeeld betalen naar gebruik – kan de gemeente inzetten om de hoeveelheid afval in Amersfoort terug te dringen?
Deze vraag stuurt bewust richting Diftar, ‘betalen naar gebruik’ is niks anders dan de schuilterm van het College. Daarom heeft Amersfoort voor Vrijheid samen met een amendement van Amersfoort2014 dit ook geprobeerd te veranderen. Helaas waren de coalitiepartijen het hier niet mee eens, het college hield zich vast bij deze vraagstelling. Eigenlijk is de vraag voor de gelote Burgerraad afval geworden “Hoe gaat Diftar in Amersfoort eruitzien?” De gelote Burgerraad is bedoeld om onafhankelijk te adviseren en hierdoor is de eenzijdige vraagstelling een probleem.
Een valse start, maar wij hebben de hoop nog niet opgegeven. Amersfoort voor Vrijheid staat voor directe democratie, de stem van de inwoners moet écht gehoord worden. Alleen moet deze in een gelote Burgerraad, net zoals bij een goed onderzoek, niet gestuurd worden door de vraagstelling. Helaas was dit bij de gelote Burgerraad over afval wel het geval.
Afbeelding 1: Zeewolde na het invoeren van Diftar.
Diftar, jij mag betalen
In 2025 is de gelote burgerraad van start gegaan. Fijn, tijd voor een democratisch experiment!
Het onderzoek leverde verschillende aanbevelingen op, maar het college wist de richting al. Door de vraagstelling rond “betalen naar gebruik” te bouwen gingen ook veel adviezen over Diftar.
Het bewijst waar wij bang voor waren, het stadsbestuur sorteert duidelijk voor op een nieuw afvalbeleid. De gelote Burgerraad lijkt minder een onafhankelijk advies, maar meer een middel om Diftar achteraf te legitimeren en positief te verkopen aan de inwoners van Amersfoort.
In Amersfoort raken we er langzamerhand aan gewend, een leuk positief verhaal maar grote negatieve prijsprikkels om ons gedrag te beïnvloeden. Het parkeerbeleid is hier het grootste voorbeeld van. Amersfoort voor Vrijheid doet niet mee aan deze betutteling. Inwoners worden aangesproken op gedrag, terwijl zij nauwelijks invloed hebben op hoeveel verpakkingsafval er überhaupt op producten zit. De echte vervuiling zit bij de producent.
De gemeente zegt dat deze nieuwe wijze van afvalscheiding werkt en minder afval creëert. Maar dit klopt niet. Het afval verdwijnt niet, het verplaatst zich!
Het straffen van inwoners door ze extra te laten betalen voor het weggooien van afval werkt averechts en zorgt ervoor dat mensen bijvoorbeeld hun afval dumpen. Dit is ongewenst en zorgt voor nog meer problemen.
In een tijd waar iedereen moet letten op zijn of haar centen zal Diftar de druppel zijn. Wanneer dit systeem ingevoerd wordt zullen mensen hun afval op andere manieren kwijtraken. Verkeerd scheiden, naar andere gemeentes om afval weg te gooien (afvaltoerisme) en meer zwerfaval door dumping. Dit is ook te zien in soortgelijke steden zoals Arnhem, Zeewolde en Zwolle.
Diftar vermindert dus niet het afval, maar levert meer lasten op voor de inwoners en verandert waar en hoe afval wordt weggegooid!
Amersfoort voor Vrijheid verzet zich tegen de invoering van Diftar en kiest voor oplossingen die wel écht werken. Het gratis houden van de ROVA-afvalstraat (milieubrengstation), onderzoek doen naar de effectiviteit van na-scheiding ten opzichte van bronscheiding. Niet door te straffen, maar door te ondersteunen maken we Amersfoort schoner. Samen werken we aan een schone straat.
