Een leven verwoest door ambtelijke arrogantie
Hoe ambtenaren een inwoner van Amersfoort dakloos maakten en nu weglopen voor verantwoordelijkheid.
Als 71-jarige inwoner door je eigen gemeente weggezet worden als fraudeur met als gevolg dat je ruim 4 jaar zonder vaste woonplek rond moet zwerven. Het klinkt als het begin van een spannend boek, maar helaas was het voor deze inwoner realiteit. Als ze uiteindelijk gelijk krijgt, weigert het college het bewijs van hun falen openbaar te maken. Onrechtmatig gebruik van gegevens, valsheid in geschrifte en zwartgelakte documenten, het is binnen de overheid al lang geen incident meer, maar een patroon. De Gemeente Amersfoort doet graag haar duit in het zakje. D66 en VVD zien niets in verder onderzoek, een heksenjacht op ambtenaren is volgens hen namelijk onwenselijk. Een bewuste keuze om de eigen achterban te beschermen, ten koste van de inwoners van Amersfoort, die zij dienen te vertegenwoordigen. Amersfoort voor Vrijheid vindt het tijd om deze schijnheilige politiek aan de kaak te stellen.
Verwoest door het systeem
In 2015 werd Olga Schroth (toen 71) vrijgesproken van woonfraude, tegen het zere been van de Alliantie. Tijdens een geheim overleg van het Gemeentelijk Interventie Team (GIT) werden haar persoonsgegevens door de Politie Amersfoort en de sociaal rechercheur van de gemeente Amersfoort illegaal gedeeld met de Alliantie. Mede door deze onrechtmatig verkregen informatie werd haar zaak heropend en werd ze alsnog op straat gezet. 4 jaar lang was ze dakloos en verbleef ze door heel Nederland bij vrienden, familie of op straat. De Gemeente Amersfoort? Die heeft haar hulpkreten continu weggewuifd, ze was immers een fraudeur. Een leugen die jarenlang in stand gehouden werd, terwijl ambtenaren haar brieven negeerden en het college weigerde om verantwoording af te leggen.
Wat is een Gemeentelijk Interventie Team?
Het Gemeentelijk Interventie Team (GIT) was een samenwerkingsverband van gemeente, politie en woningcorporaties, bedoeld om fraude en ondermijning te bestrijden. Het team kon persoonsgegevens uitwisselen om complexe zaken aan te pakken, maar functioneerde soms zonder duidelijke wettelijke basis of toezicht. Uit onderzoeken blijkt dat het GIT in bepaalde gevallen onrechtmatig persoonsgegevens verwerkte, wat leidde tot onterechte beschuldigingen en ernstige gevolgen voor burgers. Een team dat bedoeld was om misstanden te bestrijden, handelde zelf soms buiten de wet.
Afbeelding 1: Olga Schroth in krantenartikel AD
- Gegevens werden onrechtmatig opgevraagd en gedeeld, niet alleen zonder noodzaak, zelfs buiten proportioneel. Zonder de betrokkenen hierover te informeren, wat wettelijke verplicht was;
- Ambtenaren hebben, willens en wetens, valse informatie verstrekt in officiële documenten;
- Het college heeft destijds de vragen van (voormalig) raadslid Ben Stoelinga onjuist beantwoord, terwijl men wist dat deze antwoorden niet klopten. De antwoorden waren ondertekend door de burgemeester en de toenmalige wethouder, die nu nog steeds raadslid is;
- De gemeente Amersfoort weigerde jarenlang te reageren op klachten, omdat ‘niemand meer wist waar het over ging’, een schandalige bekentenis van ambtelijk arrogantie.
Hoe heeft het zo mis kunnen gaan?
De zaak rond het GIT en de onrechtmatige behandeling van burgers roept cruciale vragen op die dringend beantwoord moeten worden:
- Hoe kan het dat het privacybeleid in de jaren na 2014 nog in de kinderschoenen stond? De Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp) bestond al sinds 2001, maar werd in de praktijk niet nageleefd. Waarom was er geen toezicht op de naleving van deze wet? Waarom ontbraken duidelijke protocollen voor gegevensuitwisseling binnen het GIT? En waarom werd er geen actie ondernomen toen duidelijk werd dat persoonsgegevens onrechtmatig werden gedeeld?
- Wie heeft besloten om persoonsgegevens onrechtmatig te delen? Uit het onderzoek van de Functionaris Gegevensbescherming (FG) blijkt dat de gemeente op verzoek van de Alliantie persoonsgegevens heeft opgevraagd en gedeeld. Wie heeft deze beslissing genomen? Wie was verantwoordelijk voor het negeren van de wettelijke kaders? En waarom zijn er geen consequenties getrokken voor de betrokken ambtenaren? Waarom werden er geen notulen gemaakt van de GIT-bijeenkomsten?
- Waarom heeft de Juridische Dienst zeven jaar niets gezien? De Juridische Dienst van de gemeente had als taak om te zorgen dat alle handelingen wettelijk correct waren. Toch duurde het zeven jaar voordat er werd erkend dat er sprake was van onrechtmatig handelen. Waarom heeft de Juridische Dienst gefaald? Waarom werd er niet eerder ingegrepen?
- Hoeveel andere burgers zijn slachtoffer geworden van dit systeem? Is dit een geïsoleerd incident, of zijn er meer slachtoffers van het GIT? Hoeveel mensen zijn onterecht beschuldigd, gedupeerd of dakloos gemaakt door onrechtmatige gegevensverwerking? En waarom wordt hier geen onderzoek naar gedaan?
Afbeelding 2: College Amersfoort weigert openbaar maken rapport zaak Schroth. Krantenartikel De Stad Amersfoort
Het standpunt van Amersfoort voor Vrijheid
Amersfoort voor Vrijheid vindt dat deze zaak symptomatisch is voor een cultuur van ambtelijke arrogantie en politieke onverantwoordelijkheid. Het is onacceptabel dat een gemeente, die burgers zou moeten beschermen, hen dakloos maakt en vervolgens weigert verantwoording af te leggen.
- Transparantie is geen keuze, maar een plicht. Een rapport van een FG moet te allen tijde direct openbaar worden gemaakt. Burgers hebben recht op de waarheid;
- Verantwoordelijken moeten ter verantwoording worden geroepen. Wie heeft besloten om de wet te overtreden? Wie heeft bewust persoonsgegevens onrechtmatig gedeeld? Deze mensen moeten ontslagen worden;
- Een raadsenquête is noodzakelijk. De gemeenteraad moet een onafhankelijk onderzoek instellen om uit te zoeken hoe dit heeft kunnen gebeuren en wie hiervoor bestuurlijk verantwoordelijk is;
- Slachtoffers verdienen gerechtigheid. De gemeente moet compensatie bieden aan alle gedupeerden en zorgen voor een onafhankelijk meldpunt voor toekomstige gevallen.
Amersfoort voor Vrijheid roept het college op om grondig onderzoek te doen naar de systematische misstanden. En alle documentatie openbaar te maken. We kunnen ons niet voor de gek laten houden door de arrogantie van D66 en VVD, die als het hen goed uitkomt, ineens wél aan privacywetgeving willen voldoen.
Lees de Raadsinformatiebrief
