Veiligheid en gemeentelijke BOA’s in Amersfoort
De afgelopen 4 jaar hebben wij in de raad steevast als enige partij gestemd tegen de uitbreiding van de gemeentelijke Buitengewoon Opsporings Ambtenaren (BOA’s). De reden hiervoor is dat de gemeente aangeeft deze nodig te hebben om de veiligheid in de stad te verhogen, maar dit is niet zo.
De huidige taakstelling van de BOA’s is duidelijk: handhaven op de gemeentelijke verordeningen en het schrijven van zoveel mogelijk boetes. De BOA’s hebben echter geen geweldsbevoegdheid. Dat wil zeggen dat wanneer er een gevaarlijke situatie ontstaat of dreigt te ontstaan, een BOA een stap naar achteren moet zetten en de politie moet inschakelen.
Waar de BOA wel zelfstandig mag optreden is bijvoorbeeld bij het geven van boetes voor het verkeerd uitlaten van de hond, of het onjuist plaatsen van je terras als ondernemer. Wij willen af van veel van deze betuttelende regels, dus dan is het logisch om ook het aantal BOA’s te verminderen.
Afbeelding 1: Politie vs handhaving
Een nieuw integraal veiligheidsplan voor Amersfoort
Op het Euterpeplein leerde ik ondernemer Boudewijn Coert kennen met een integraal plan voor Amersfoort om wel de veiligheid te vergroten met behulp van de gemeentelijke BOA’s. Hij heeft 45 jaar ervaring bij zowel de politie als bij beveiliging in de private sector.
Amersfoort voor Vrijheid heeft samen met Boudewijn een nieuw integraal veiligheidsplan gemaakt voor de BOA’s in Amersfoort
Het plan is om een nieuwe taakstelling te introduceren voor de BOA, gericht op het aangaan van relaties in de stad en het vergaren van informatie.
Dit moet gaan gebeuren in een informeel samenwerkingsverband tussen de BOA, de wijkagent en nog veel meer diensten zoals de vreemdelingenketen of de jeugd interventie teams van de gemeente.
Daarmee lossen we twee problemen op in één klap: de overbelasting van de wijkagent en het probleem dat de BOA niet de veiligheid kan vergroten door de taakstelling om vooral mensen te beboeten.
Problematiek
De criminaliteit en de overlast in Amersfoort wordt voor een steeds groter deel veroorzaakt door jongeren. De directe oorzaken zijn kopïeergedrag, verveling en een gebrek aan onderdeel uitmaken van de gezamenlijke Nederlandse cultuur.
Een indirecte oorzaak is de verlaagde pakkans. De politie heeft een enorm personeelstekort en moet vele kleine vergrijpen laten lopen.
Ook moet benoemd worden dat de verantwoordelijkheid van ouders en families om toezicht te houden op hun eigen kinderen steeds vaker wordt verwaarloosd en in sommige gevallen wordt het gedrag zelfs aangemoedigd.
Dit leidt tot een groeiende cultuur onder jongeren om het recht in eigen handen te nemen. Ook op middelbare scholen zijn er meer en meer incidenten waarbij kinderen worden geterroriseerd door groepen jongeren die zich gedragen als een criminele organisatie. Leuzen als “snitches get stitches”, “Gang gang, wij zijn de kliek” en “Ik kom met die ching” worden als doodnormaal beschouwd bij veel jongeren in de leeftijdscategorie 10 tot 16.
Uitspattingen hiervan halen regelmatig het landelijke nieuws, maar in Amersfoort hadden we recent de “Fatbike gang” in Vathorst en de jongerenterreur op de kermis in Hoogland en de terreur in de meridiaanbuurt.
Een integrale aanpak
De taakstelling en de instructie van de BOA moeten volledig veranderen. De hoofdtaak van de BOA wordt het leren kennen van de inwoners van Amersfoort.
Voor jeugd is dit geen nieuw idee, bij jeugdboa.nl is er reeds een opleiding die BOA’s deze richting op ontwikkelt en Amersfoort heeft ook al een klein aantal jeugd BOA’s. Amersfoort voor Vrijheid wil deze richting echter verder doortrekken en het niet alleen betrekking op jeugd, maar een integrale aanpak voor een hele wijk.
De BOA moet hier een cruciale schakel in worden. Weten wat er speelt, wie de spelers zijn en wie hun familie is. In contact staan met de wijkagent van de Politie, maar ook met de jongerenwerkers, Bureau Halt, de jeugd interventie teams, het leger des heils en eventueel het ministerie en de COA als het gaat over vreemdelingen.
Binnen de wijk staat de BOA in contact met de buurtvaders, whatsapp groepen en andere sleutelpersonen.
Niet door te profileren, maar door echt relaties op te bouwen. Als iemand in de stad vaak problemen geeft dan moet deze persoon bekend zijn met de BOA’s van zijn wijk en vice versa. De BOA moet aanspreekbaar zijn en herkenbaar als iemand die wat kan betekenen voor de wijk. Vertrouwen opbouwen samen met de mensen in de stad.
Dit houden we klein, makkelijk en simpel; iemand vragen hoe het gaat een dag nadat ze een incident hebben meegemaakt of het aanspreken van jongeren als ze ergens rondhangen. Weten wie wie is en ze kennen bij naam.
Dat betekent ook dat er niet meer intimiderend rondgereden moet worden in de handhavingsauto’s, op jacht naar de volgende boete die kan worden uitgedeeld. Nee, uit die auto en mensen spreken op straat! Verbinding opzoeken, luisteren in plaats van te beboeten.
Hierdoor kan de BOA signaleren als er iets borrelt in de wijk. Elke dag wordt er vervolgens gerapporteerd aan de wijkagent en aan de gemeente. De wijkagent weet dan goed wat er speelt in de wijk en of er politie inzet nodig gaat zijn. De gemeente hoort veel sneller of inwoners ontevreden zijn en kan hier proberen wat aan te doen door bijvoorbeeld meer verlichting aan te brengen of een wijk op te ruimen.
Ook kan de BOA helpen bij de dossiervorming. Dit helpt bij het vergroten van de kans op vervolging door het ministerie van Justitie. Zo creëren we een veiligere stad, niet door “handhaving” maar door relaties. Mensen serieus te nemen en te betrekken bij de wijk.
1) De rolverdeling
De wijkagent heeft er in de loop der jaren een enorme berg taken bijgekregen die ook gedaan kunnen worden door de BOA, zoals:
- aanspreekpunt zijn bij overlast
- whatsapp groepen
- pro-actief de wijk ingaan om mensen te spreken over hoe het gaat
- verschillende signalen combineren
- follow-ups bij incidenten
- dossiervorming
Door ons plan krijgt de wijkagent de handen vrij om te werken aan oplossingen in de wijk. Bovendien komt er kwalitatief veel betere informatie naar de wijkagent doordat hij hulp heeft van de gemeentelijke BOA’s.
2) De juridische kant
De wijkagenten van de Nederlandse Politie worden aangestuurd door het ministerie van Justitie en de gemeentelijke Boa’s worden aangestuurd door de gemeente Amersfoort. Wij denken echter dat deze samenwerking goed haalbaar is doordat het een win-win is voor beide partijen, namelijk:
- Voor de politie is het heel prettig dat zij zich kunnen focussen op het oplossen van structurele problemen in plaats van alleen signaleren en communiceren.
- Voor de gemeente dit ook heel prettig omdat de inzet van de BOA met dit plan daadwerkelijk de veiligheid en vertrouwen kan vergroten in de stad.
Het delen van de informatie van BOA’s met de Politie is toegestaan op basis van artikel 18 Wpg en artikel 4:2 lid 1 van het Besluit politiegegevens
Het vergaren en delen van informatie over asielzoekers mag volgens de Vreemdelingenwet 2000 art. 55
Bij het delen van informatie met jongerenwerk, halt en jeugd interventie teams moet goed gekeken worden of het niet gaat over strafdossiers die vallen onder de wet voor de politiegegevens. (WPG)
3) Potentie
- 1500 – 1600 tekorten bij de politie 2025 – 2027
- 258 agenten tekort in de provincie Utrecht
- 32 wijkagenten nodig in Amersfoort, maar wordt niet gehaald.
- Wijkagenten moeten 80% tijd in de wijk besteden, maar is vaak maar 20%
- Veel meer nazorg na incidenten
- Vertrouwen herstellen tussen burgers en de gemeente
- Veel hogere pakkans door betere dossiervorming
- Directe aansluiting op politie tekorten in de wijken
Proef
Om deze samenwerking uit te pleiten wij in de komende raadsperiode voor een proef waarbij de politie afspraken maakt met het college van Amersfoort op welke schaal deze proef mag plaatsvinden, hoe lang deze proef duurt en wat de succesfactoren zijn.
Zowel de politie als de gemeenteraad dienen na deze proefperiode goed en onafhankelijk van elkaar te evalueren.
Deze proef kan met bestaande gemeentelijke ambtenaren en met studenten van MBO Amersfoort die bijvoorbeeld de richting “publieke veiligheid” hebben gekozen. Onze hoop is dat het bij een succesvolle proef ook zal leiden tot een verschuiving in de opleiding van de BOA zelf. Er moet een veel groter taakaccent op het leggen van relaties dan op het schrijven van bonnetjes.
